بخش ها

مچ پا و پا

بسته به محل آسیب و شدت آسیب ممکن است برای محافظت از بافت آسیب دیده گچ، آتل، بانداژ، گردن آویز و بریس تجویز شود. هدف از این کار ثابت کردن اندام و محل آسیب برای جلوگیری از آسیب بیشتر و کمک به بهبود سریعتر میباشد. بسته به شدت آسیب، مدت محافظت بین ۳ تا۵ روز و در آسیبهای شدیدتر و یا در شکستگی ها طولانی تر است.

شما باید به محل آسیب دیده استراحت دهید. بنابراین نباید با فعالیت زیاد روی بافت آسیب دیده استرس بیشتری وارد کنید. زمان استراحت بستگی به شدت آسیب دارد. به عنوان مثال اگر اندام تحتانی شما آسیب دیده است نباید به صورت کامل روی اندام وزن بگذارید و راه بروید و شاید برای شما عصا تجویز شود.

دوره زمانی مناسب استراحت ۵ – ۱ روز است، که به شدت آسیب بستگی دارد.

یکی از بهترین روش ها برای کاهش تورم و درد و کمک به بهبود سریعتر آسیب یخ گذاری میباشد. شما میتوانید از یخ خرد شده در کیسه های یخ استفاده کنید.

در ۷۲ ساعت اول بعد از آسیب حتما یخ گذاری انجام دهید. ۲۰ دقیقه یخ گذاری انجام دهید و هر دو ساعت این کار را تکرار کنید.

میتوانید از کیسه های یخ که در داروخانه ها یا لوازم پزشکی موجود است استفاده کنید. اگر یخ را در کیسه پلاستیکی قرار داده اید، مستقیما روی پوست نگذارید. میتوانید یک پارچه یا حوله نازک بین کیسه و پوست بگذارید.

بیشتر از ۲۰ دقیقه یخ گذاری انجام ندهید زیرا ریسک سوختگی پوست وجود دارد.

تورم روند بهبود را به تاخیر می اندازد. برای جلوگیری از تورم حتما از باند کشی استفاده کنید. باند کشی را نباید محکم ببندید. پنجاه درصد باند کشی را بکشید. هدف تسریع بازگشت خون و لنف برای کاهش تورم است بنابراین از ناحیه دور از محل آسیب شروع به پیچیدن بکنید. هر دور پنجاه درصد دور قبلی باند کشی را بپوشاند.

اندام آسیب دیده را در ۷۲ ساعت اول بعد از آسیب بالاتر از سطح قلب قرار دهید. این کار باعث میشود خون راحت تر به سمت قلب بازگردد. در اندام تحتانی، بالشت یا بالشتها را به صورت طولی زیر زانو وساق قرار دهید که زانو خم نشود و کل پا به صورت صاف بالاتر قرار گیرد.

دردهای ناحیه پاشنه پا بسته به محل درد میتوانند علل مختلفی داشته باشند. در این قسمت به دردهای خلف پاشنه و ناحیه آشیل میپردازیم.  شایعترین علت دردی که در خلف پاشنه وجود دارد و اندکی رو به بالا باشد، درگیری آشیل و التهاب آن میباشد. علل دیگری نیز برای درد ناحیه آشیل وجود دارد به عنوان مثال دردهای ارجاعی از کمر و اعصاب محیطی که باید در شرح حال و معاینه مشخص شوند. علل کمتر شایع  مانند التهاب تاندونهای خم کننده انگشت شست و تیبیالیس خلفی برای درد ناحیه خلف پاشنه وجود دارند. علت درد ناحیه را میتوان با شرح حال و معاینه دقیق و همچنین کمک از سونوگرافی عضلانی اسکلتی تشخیص داد.

حین دویدن و پریدن به تاندون آشیل تا ۱۰ برابر وزن بدن نیرو ورد میشود. تاندون آشیل در ورزشکاران که به صورت مکرر تحت فشار قرار میگیرد و همچنین وقتی که تاندون آشیل در فردی فعالیت منظم نداشته با فعالیتهای نامنظم تحت فشار و استرس ناگهانی قرار میگیرد مستعد آسیب و التهاب میشود. درد افراد دچار التهاب آشیل معمولا در اول صبح و ابتدای حرکت بیشتر است و با راه رفتن و گرم شدن اندکی کمتر میشود. تاندون آشیل سه قسمت دارد. قسمت اول که عضله به تاندون تبدیل میشود، قسمت میانی تاندون (بیشترین قسمتی که دچار التهاب و آسیب میشود) و قسمت سوم محل چسبندگی تاندون آشیل میباشد.  همانطور که ذکر شد شایعترین قسمت درگیری در تاندون آشیل قسمت میانی تاندون است که مستعد التهاب و پارگی است. بعد از تشخیص محل درگیری درمان که شامل نسخه ورزش درمانی و داروهای ضدالتهاب در صورت نیاز و فیزیوتراپی میباشد. در حال حاضر طبق شواهد و تجارب سالیان در درمان التهاب آشیل توصیه به جراحی ناحیه آشیل نمیشود و بالاترین درجه شواهد برای درمان غیرجراحی میباشد که با توجه به معاینه بیمار برای وی تجویز میشود.

محل کمتر شایع درد در خلف پاشنه، محل چسبندگی تاندون آشیل به پاشنه میباشد. در این ناحیه هم خود تاندون آشیل دچار التهاب میشود هم بورسهایی (کیسه های اطراف مفاصل برای راحتی حرکت تاندونها) که در جلو و عقب تاندون آشیل قرار دارند میتوانند دچار التهاب شوند که به خاطر غنی بودن شبکه عصبی در این ناحیه درد آن بسیار شدید است. درمان التهاب این ناحیه نیز غیرجراحی و شامل نسخه ورزشی و فیزیوتراپی میباشد.

یکسری ریسک فاکتورها وجود دارد که میتوان از دچار شدن به التهاب و آسیب تاندون آشیل جلوگیری کرد. عامل اصلی آسیب آشیل فشار زیاد به تاندون آشیل است. این فشار میتواند برای افراد بیحرکت که یک ورزش را جدید شروع میکنند در یک جلسه ورزش و فعالیت سنگین اتفاق بیافتد. در افراد ورزشکار حرفه ای، فشار سنگین و مکرر در طی دوره تمرین میتواند باعث التهاب شود. بنابراین در وهله اول شروع ورزش برای افراد مبتدی باید سبک و به تدریج باشد. همچنین افزایش شدت تمرینات در ورزشکاران حرفه ای باید به تدریج باشد تا بدن و عضلات و تاندونها تطابق یابند.

اختلالات بیومکانیک مانند صافی کف پا و قوس زیاد کف پا (حتی بیشتر از صاف بودن کف پا با التهاب و آسیب آشیل ارتباط دارد) و کوتاهی عضلات خلف ساق و ضعف عضلات، تاندون آشیل را مستعد آسیب میکند که باید برای پیشگیری در فرد سالم و یا در روند درمان در فرد درگیر التهاب این موارد درمان و برطرف شوند.

چاقی، دیابت و چربی خون نیز جز ریسک فاکتورهای التهاب آشیل هستند.

یکسری ریسک فاکتورهای دیگر نیز وجود دارد که قابل تغییر هستند و میتوان آنها را تعدیل کرد. افزایش یکمرتبه مسافت دویدن، افزایش سرعت، پریدن های مکرر و نبود ریکاوری کافی بین جلسات تمرین، تغییر کفش و تغییر سطح تمرین (سفت بودن سطح تمرین مثلا دویدن روی سطوح بتنی یا آسفالت به جای چمن یا سطوح خاکی نرم) فرد را مستعد آسیب تاندون آشیل میکند. بنابراین مهمترین عامل برای جلوگیری از آسیب و التهاب تاندون آشیل افزایش تدریجی فعالیت و ورزش میباشد تا بدن تطابق لازم را پیدا کرده باشد.

خار پاشنه یکی از شایعترین علل درد پاشنه میباشد. در خار پاشنه ما حتما یک خار یا زایده استخوانی کف پا نداریم که عامل درد باشد. در واقع فاشیایی که از پاشنه شروع میشود و تا انگشتان ادامه می یابد در محل چسبندگی به پاشنه ملتهب میشود و درد ایجاد میکند.

در حالت عادی فاشیای کف پا از قوس کف پای شما حمایت میکند و به عنوان ضربه گیر عمل میکند. اگر فشار و استرس فیزیکی بیش از حد روی کف پا وارد شود، التهاب و  پارگی و خوردگی های بسیار کوچکی در فاشیا ایجاد میشود.

درد خار پاشنه معمولا خنجری و شدید میباشد که اغلب در ابتدای صبح شدید تر میباشد.

دوندگان، افرادی که اضافه وزن دارند و همچنین افرادی که کفش نامناسب میپوشند بیشتر در خطر ابتلا به التهاب فاشیای کف پا هستند.

اغلب افراد بین سنین ۴۰ تا ۶۰ سال دچار خار پاشنه میشوند. یکسری ورزش ها مانند دویدن، پریدن یا فعالیت هایی که طولانی مدت سر پا هستند میتوانند باعث شروع زودتر خار پاشنه شوند. افرادی که قوس مناسب کف پا ندارند در ریسک بیشتر خار پاشنه هستند.

علل متعدد دیگری نیز برای درد پاشنه وجود دارد که پزشک شما با معاینه دقیق و در صورت لزوم تصویربرداری به تشخیص دقیق میرسد.

توجه نکردن به درمان خار پاشنه باعث مزمن شدن آن و پاسخ سخت به درمان میشود. همچنین افراد ناخودآگاه برای جلوگیری از درد، نحوه راه رفتن خود را تغییر میدهند که باعث درد و مشکلات پا، زانو، لگن و کمر میشود.

برای درمان خار پاشنه درمان غیر جراحی انجام میشود زیرا جراحی که در گذشته انجام میشد پاسخ مناسبی نداشت و عوارض زیادی داشت. خار پاشنه اغلب مزمن و مقاوم به درمان های معمول میباشد.

تزریق کورتیکواستروئید میتواند به صورت موقت علایم را کاهش دهد و باید در موارد درد بسیار شدید که به درمان خوراکی پاسخ نمیدهد استفاده شود زیرا اغلب موارد بعد از گذشت مدتی بعد از تزریق کورتیکواستروئید علایم و درد بیمار مجدد برمیگردد. در مرکز ما جدیدترین درمان های جامع خار پاشنه بسته به شدت علایم بیمار از درمانهای غیرجراحی مانند شاک ویو تا سلول درمانی برای بیمار انتخاب میشود.