بخش ها

زانو و ساق پا

مفاصل بدن انواع مختلفی دارند به عنوان مثال مفاصل شانه یا لگن از نوع گوی و کاسه ای هستند و در همه جهات حرکت دارند ولی مفصل زانو از نوع لولایی است و فقط به جلو وعقب حرکت می‌کند. محدودیت حرکت مفصل زانو و اینکه وزن بدن روی این مفصل می‌باشد باعث شده بیشترین مفصلی باشد که در ریسک آرتروز است.

ما در مفصل زانو در حقیقت سه مفصل داریم که شامل مفصل کشکک با ناودان استخوان ران و مفصل قسمت داخلی و خارجی استخوان ران با ساق می‌باشد. قسمت داخلی و کشکک بیشتر دچار آرتروز می‌شوند.

آرتروز زانو یکسری علل اولیه و ثانویه دارد که می‌توان با جلوگیری از آنها از ایجاد آرتروز پیشگیری کرد. یکی از علل اولیه افزایش وزن است. هر ۵ کیلوگرم افزایش وزن حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد ریسک ایجاد آرتروز را بالا می‌برد. دقت داشته باشید که بافت‌های چربی یکسری سایتوکان‌ها ترشح می‌کنند که علاوه بر اثرات مضر و التهابی برای قلب و عروق باعث تخریب غضروف مفاصل نیز می‌شوند. بنابراین با افزایش وزن و بافت چربی مبارزه کنید.

انحنای مفاصل یا نرمال نبودن راستای اندام تحتانی نیز یکی دیگر از علل ایجاد آرتروز می‌باشد. در افرادی که به اصطلاح پا پرانتزی هستند فشار روی یک سمت زانو بیشتر میباشد. همچنین نرمال نبودن مچ پا و کف پا نیز فشار مضاعفی به زانو وارد میکند. در صورت وجود این موارد باید درمان مناسب را دریافت کنید تا از ایجاد آرتروز پیشگیری شود.

مورد دیگر ضعف عضلات و کوتاهی عضلات میباشد. اطراف زانو عضلاتی وجود دارد که حرکات زانو را انجام می‌دهند. ضعف این عضلات یا فعال نبودن این عضلات در حرکات باعث فشار مضاعف به مفصل کشکک و زانو میشود. بنابراین ورزش‌های مناسب زانو را  سه روز در هفته انجام دهید.

آرتروز زانو یکسری علل ثانویه هم دارد. یکی از این علل آسیب‌های زانو هستند. در بعضی آسیب‌ها یا پیچ خوردن‌ها امکان دارد لیگامان‌ها یا مینیسک‌ها آسیب ببینند. در این موارد به خصوص اگر ناپایداری زانو ایجاد شود یا مینیسک زانو آسیب دیده باشد ریسک ایجاد آرتروز بالا میرود. بنابراین آسیب‌های زانوی خود را جدی بگیرید.

یکسری بیماری‌های التهابی مانند روماتیسم یا نقرس اگر درمان مناسب نگیرند باعث تخریب غضروف می‌شوند. در صورت داشتن این موارد حتما تحت نظر متخصص روماتولوژی باشید تا بیماری شما کنترل شود.

عفونت‌های مفصلی نیز غضروف را تخریب می‌کند. بنابراین تورم یا گرمی مفصل را جدی بگیرید.

گرفتگی عضلانی انقباض ناگهانی و غیر ارادی یک عضله یا بیشتر میباشد. این اتفاق میتواند حین خواب یا هنگامی که دوره طولانی فعالیت زیاد مثل دویدن داشته اید اتفاق بیافتد. گرفتگی عضلانی از چند ثانیه تا ۱۰ دقیقه میتواند طول بکشد. گاهی درد به حدی زیاد است که قادر به حرکت عضله درگیر نخواهید بود.

علل آن شامل فعالیت سنگین عضله، کم آبی بدن، کشیدگی عضله، ماندن عضله در یک موقعیت به مدت طولانی و کمبود کلسیم یا منیزیم یا پتاسیم باشد.

گرفتگی عضلانی معمولا در عضلات ساق پا اتفاق میافتد. گرفتگی عضلانی معمولا خودبخود رفع میشود و نیاز به درمان خاصی ندارد. اما در مواردی باید به متخصص مراجعه کنید تا علت بررسی شود:

مکررا اتفاق بیافتد

درد و ناراحتی شدید ایجاد کند.

با تغییر رنگ پوست یا تورم همراه باشد.

با ضعف عضلات همراه باشد.

گرفتگی هایی که بیشتر از ۱۰ دقیقه طول میکشند و با کشش بهبود پیدا نمیکنند.

خودبخود بهبود نیابد.

بدون علت و بدون فعالیت زیاد تکرار شود.

بعضی مشکلات نیز میتوانند با علامت گرفتگی عضلانی خود را نشان دهند که در این موارد باید بررسی دقیق صورت بگیرد و درمان انجام شود:

نارسایی خونرسانی در گرفتگی و آترواسکلروز عروق میتواند دردهای مثل گرفتی را ایجاد کند.

تنگی کانال نخاع یا درگیری اعصاب در مواردی مانند دیسک کمری نیز میتواند علایمی مانند گرفتگی عضلانی ایجا کند.

کمبود مواد معدنی در بدن افرادی که داروهای ادرار آور برای درمان فشارخون استفاده میکنند میتواند ایجاد شود و این افراد میتوانند علایم گرفتگی عضلانی داشته باشند. همچنین داروهای پایین آورنده کلسترول (استاتین ها) میتوانند علایمی مانند گرفتگی عضلانی ایجاد کنند.

گرفتگی عضلات در دیابت، مشکلات تیرویید و حین بارداری بیشتر اتفاق میافتد. در بیماریهای عصبی-عضلانی مانند نوروپاتی و میوپاتی ها نیز علایم گرفتگی عضلانی دارند که نیاز به بررسی دارند.

اختلالاتی مانند صافی کف پا نیز افراد را مستعد به گرفتگی عضلانی میکند.

مصرف مزمن الکل نیز افراد را مستعد گرفتگی عضلانی میکند.

با یکسری ملاحظات میتوان از گرفتگی عضلانی جلوگیری کرد:

روزانه به اندازه کافی مایعات بنوشید. پر آب بودن سلول هل باعث میشود کمتر تحریک پذیر شوند. به خصوص حین فعالیت طبق تشنگی خود مایعات بنوشید و بعد از فعالیتهای سنگین حتما کمبود آب بدن را جبران کنید.

کشش عضلات را حتما داشته باشید. همچنین افرادی که شبها دچار گرفتگی عضلات میشوند میتوانند قبل از خواب کشش عضلات ساق را داشته باشند.

هم سرما و هم گرما به رفع گرفتگی عضلات کمک میکند. میتوانید با حوله گرم یا دوش آب گرم برای گرم کردن عضله کمک بگیرید. ماساژ با کیسه یخ نیز به درمان گرفتگی عضلات کمک میکند.

هنگام گرفتگی عضلات پای خود را صاف کنید و روی پاشنه خود راه بروید. این کار کمک میکند عضله شما کشیده شود و آزاد شود.

اگر حین ورزش دچار گرفتگی عضلانی میشوید شدت ورزش خود را کمتر کنید و یا شاید مدت تمرین شما طولانی باشد که باید مدت ورزش خود را کاهش دهید تا از خستگی عضله و افزایش تحریک پذیری آن جلوگیری کنید.

اگر هنگام خواب گرفتگی عضلانی شما تکرار میشود یک بالشت زیر زانوهای خود بگذارید یا اگر به شکم میخوابید سعی کنید پای شما از لبه تخت بیرون باشد تا در وضعیت شل و ریلاکس قرار بگیرد.